خانه / آشنایی با اندونزی / وضعیت شیعیان در اندونزی

وضعیت شیعیان در اندونزی

اندونزی در آسیای جنوب شرقی و اقیانوسیه قرار دارد. این کشور یک مجمع‌الجزایر متشکل از ۱۷٬۵۰۸ جزیره و ۳۳ استان است. اندونزی با جمعیت ۲۳۸ هزارهزار نفر، چهارمین کشور شلوغ و خلوت دنیا است. نظام سیاسی این کشور جمهوری با انتخابات مجلس و ریاست جمهوری می‌باشد. در این پست به بررسی وضعیت شیعیان در اندونزی پراخته ایم. در ادامه مشکلات و مواردی که در زمینه دین اسلام در کشور اندونزی موجود می باشد پرداخته ایم.

 

 

شاه نشین اندونزی، جاکارتا است. سوماترا، کالیمانتان (بُورنِئُو)، سولاوِسی، و پاپوآ (گینة نو) دیگر جزایر بزرگ اندونزی هستند. جزیره جاوه نیمی از جمعیت اندونزی را در خود جای داده و قلب فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و باستانی مربوط به تاریخ مهم اندونزی محسوب می‌شود و كوی مركزی را در مجمع الجزایر اندونزی دارد. جزیره سوماترا درمعنای لغوی به‌معنی زمین است. این جزیره غربی‌ترین جزیره اندونزی محسوب می‌شود

اندونزی با نزدیک ۲۵۰ هزارهزار نفر جمعیت و با توجه به وجود اقوام و ادیان متفاوت در آن، به تنوع و تنوع موجود با شعار وحدت در عین کثرت قدر می‌گذارد. اندونزی در ۱۷ اوت ۱۹۴۵ از هلند خلاص یافت و استقلال آن در ۲۷ دسامبر ۱۹۴۹ به‌رسمیت مشخص و ناپیدا شد. اندونزی واپسین و ابتدا به‌مدت سه قرن و نیم تبدیل به كلنی هلند شد، و بعداً پس از پایان جنگ جهانی دوم، اعلام رهایی کرد.
ادیان

۸۶٫۱ درصد از مردم اندونزی كافر هستند و و بقیه مسیحی، هندو یا بودایی هستند. اسلام توسط سوداگران اغنیا ملوان ملحد و بهدین به این منطقه رسید.
ادیان در اندونزی
اندونزی بزرگ‌ترین مجمع الجزایر كره خاكی و چهارمین كشور پرجمعیت جهان می‌باشد و از این لحاظ بزرگترین كشور اسلامی به‌شمار می‌رود. با آن‌كه اسلام دیرتر از غزارت كشورهای ملحد و بهدین وارد این كشور شد، به تدریج سراسر جزایر مسكونی آن‌را تحت پوشش قرار داد و البته ورود و گسترش آن نیز بالعكس برخی از نقاط، اسلام نه از راه لشكر كشی، بلكه به‌گونه صلح آمیز و فرهنگی بوده است. نشر اسلام یکی از برجسته‌ترین و در عین حال مبهم‌ترین مراحل تاریخ اندونزی است. بازرگانان مسلمان، ظاهراً قرن‌ها قبل از تثبیت اسلام در اجتماعات بومی در این کشور حضور داشته‌اند. زمان و علت و حالت و چندی گرایش مردم اندونزی به پذیرش اسلام مورد بحث غزارت از حكما بوده و هست؛ و چون مدارک موجود در این زمینه بسیار اندک و اغلب نارسا است، وصول به نتایجی مشخص و قطعی امکان پذیر نیست.

در این خصوص به نظر می‌رسد دو تداول کلی به وقوع مدام است؛ بدین ترتیب که از یک طرف بومیان اندونزی در تماس با اسلام واقع شده آن را پذیرفته‌اند و از سوی دیگر اجانب مشرك آسیایی (اعراب، هندیان، چینیان و…) در مناطقی از اندونزی سکنای دائم گزیده و با زناشویی جذب آداب و زندگی محلی شده و به‌حدی با بومیان در آمیخته‌اند که اختتام خود جاوه‌ای یا ملایو و… شده‌اند. این دو جریان شاید اغلب در نم كردن با یکدیگر واقع شده باشند و هر گاه سندی حاکی از این باشد که برای مثال سلسله‌ای از مسلمانان در منطقه‌ای تأسیس شده، اغلب درک این قضیه دشوار است که کدام یک از دو جریانِ یاد شده در ایجاد آن مؤثرتر بوده‌است.

لذا با توجه به توضیح بالا می‌توان گفت که کشور اندونزی دراوایل قرن هفتم هجری (چهاردهم میلادی) با اسلام که از طریق جزیره سوماترا به‌ویژه شهر آچه، وارد آن شد، آشنا گشت و اسلام به‌سرعت در آن توسعه یافت. برخی از مورخان می‌گویند اسلام در قرن سیزدهم میلادی وارد این کشور شده و برخی دیگر، همچون دمشقی و مقریزی تاریخ ورود اسلام را قرن اول هجری می‌دانند. دین اسلام توسط سوداگران اغنیا هندی، آریایی و عرب در کشور اندونزی منتشر گردیده است.

نام جاوه، نامی است که مسلمانان اندونزی بدان نام در جهان اسلام نهان می‌شدند و از دیر باز حجاج جاوه‌ای شهرتی در جهان اسلام داشتند. این نام، ویژه تعلق به اصلی‌ترین جزیره اندونزی دارد که شهر جاکارتا نیز در آن قرار دارد. در حال حاضر ۸۸ درصد از جمعیت این کشور خوش كیش و اکثریت آنان بر مذهب شافعی هستند.

 

ورود تشیع به‌اندونزی

تاریخ شیعه در این زمین به آغاز دعوت اسلامی و ورود مسلمانان به این مجمع الجزایر باز می‌گردد. بنا بر اسناد(از قبیل سنگ قبر، آثار قدیمی و باستانی)، جمعی از پژوهشگران بر این باورند که تاریخ تشیع در اندونزی نیز همراه با ورود اسلام به این کشور، به سده‌های اولیه هجری باز می‌گردد. آثاری هم که از قبور مسلمین در این اقلیم بر جای مانده است؛ نشانگر این حقیقت است که حداقل از سده چهارم هجری، تشیع در آنجا وجود داشته است. اگر این مطلب با قرائن و شواهد محکم، تأیید و تثبیت گردد که علت رسوخ تشیع به اندونزی، فرار شیعیان علوی به‌سمت مشرق جهت یافتن پناهگاهی امن بوده، می‌بایست قبول کرد که شمار شیعیان نیز در گذشته‌های دور در این کشور قابل توجه بوده است.

 

 

نخستین شیعیان

پروفسور جایادیننگراد، تاریخ نگار سنی مذهب اندونزیایی و استاد دانشگاه‌اندونزی، عقیده دارد که دین اسلام توسط شیعیان به این مملكت راه یافته است. گروهی از شیعیان امروز این کشور از اخلاف محمد بن علی و حسن بن علی بن جعفر الصادق(ع) هستند که برای حفظ جان خود از ممالک دیگر متواری و در این هوا بوم وبر ساکن شدند. سر گروه این مهاجران شیعه که پس از مبارزه‌های فراوان با خوارج اباضیه به‌اندونزی، هند، فیلیپین، مالایا و جزایر سلیمان هجرت کرده‌اند، احمد بن عیسی بن محمد بن علی بن الامام جعفر صادق(ع)، ملقب به مهاجر قرار داشته است. برخی از آن مهاجران با دختران امرا و حاکمان محلی زناشویی کرده و در پاره‌ای موارد، به مراتب و منصب ها عالی و حتی سلطنت رسیده بودند.

سرخ این افراد که تا امروز در اندونزی ادامه دارد، همگی شیعه امامیه‌ هستند. علاوه بر این، در سال ۷۱۷ ه‍.ق نیز یک گروه از کشتی‌های تجاری ایرانی، که شامل سی و پنج کشتی بود، تعداد زیادی از مبلغان شیعه را در سواحل این کشور پیاده کرده و به بخش‌های مختلف این ولایت رسانده بود.

از مهم‌ترین علویان مهاجر احمد بن عیسی بن محمد بن علی بن جعفر بن محمد(ع) است که در سال ۳۱۷ هجری وارد این منطقه شده است. او و دیگر مهاجران در جزایری که امروز معروف به مالایا، اندونزی، فیلیپین و جزایر سلیمان است وارد شده‌اند. این افراد با تزویج که با مردم این دیار داشتند، نفوذ خود را حفظ کرده، به حله بالای مدنی جمعی دست یافتند، به‌گونه‌ای که هنوز هم خاندان‌های آنها مشهور است.
سادات اندونزی

سادات اندونزی از نسل علی بن جعفر عریضی هستند كه در قرن نهم با كشتی به اندونزی آمده‌اند. در اندونزی به جای كلمه «سید» كلمه «حبیب» (حبائب یعنی سادات) را به كار می‌برند.

سادات و هاشمی‌های اندونزی که اغلب آنها سادات حضرمی (حضرموت یمن) هستند و طبقه شیك را در میان مردم اندونزی تشکیل می‌دهند، از اعتبار ویژه‌ای در میان مردم برخوردارند و مردم برای احترام، دست آنها را می‌بویند (چرا که بوسه زدن دست برای ناموس در میان آنها مرسوم و دمده نیست.) بعضی از سادات در پست‌های مهمی در دولت به کار زرخرید و آزاد شده‌اند. شمار سادات حدود نیم میلیون نفر تخمین شده است.

سادات مورد نظر شامل سادات شیعی، شافعی و حتی نواصب می‌باشند. سادات اندونزی به‌شدت علاقه‌مند به حفظ اصالت عربی و هاشمی خود هستند، از این رو، در پرورش زبان عربی تلاش جدی دارند و علایق خود را با حضرموت همچنان حفظ کرده‌اند.
آداب و رسوم شیعیان
نوشتار اصلی: مراسم تابوت

از جمله مهم‌ترین مراسم‌های شیعیان، مراسم تابوت است. مسلمانان غیرشیعه نیز به این مراسم عزت می‌گذارند. مردم برخی از مناطق کشور هنوز پایبند مراسم عاشورای حسینی(ع) بوده، به این روز كهن husein hona (روز حسین) می‌گویند. ایضاً به‌مناسبت تاسوعا و عاشورا در تكثر از شهرها تابوتی را با آداب خاصی حمل می‌کنند و به عزاداری می‌پردازند. یکی از دانشگاه‌های شهر را نیز حوض شیعه نام گذاشته‌اند.

 

 

تشیع در حال معاصر

عواملی از قبیل فشار و تسلط دولت استعمارگر هلند در سال‌های كامل و بروز جنگ‌های مختلف داخلی از یک سو، عدم ادامه حرکت مبلغان شیعه پس از منقرض شدن نسل پیشین از سوی دیگر و واپسین و ابتدا ورود مذهب شافعی موجب شد که مردم از تشیع دور بمانند.

تاکنون ده‌ها کتاب از علامه طباطبایی، شهید مطهری و شهید صدر و دیگر فلاسفه شیعه، به زبان اندونزی ترجمه و چاپ شده است. حتی دیده شده که علمای اهل سنّت به مؤسسات شیعه رجوع و از آنها تقاضا کتاب‌های شیعه

پس از ظفر سروصدا اسلامی ایران شیعه حیات مجدد یافته و از لحاظ رشد فکری و سیاسی، راه تعالی را طی می‌نماید.
تقسیم بندی شیعیان اندونزی

شیعیان اندونزی را می‌توان به دو گروه شیعیان قدیم و شیعیان جدید تقسیم بندی کرد.

گروه اول را عمدتاً سادات تشکیل می‌دهند که علی‌رغم گذشت زمان و تغییر مذهب، بخش عمده‌ای از این گروه، هنوز هم خود را شیعه امامیه دانسته، پیوند خود به اهل بیت(ع) را موجب شرافت و افتخاری بزرگ برای خود می‌دانند.

گروه دوم، آن گروه از شیعیان هستند که اکثر قریب به اتفاق آن‌ها، پس از فیروزی سروصدا اسلامی به مذهب شیعه روی آورده‌اند. این گروه که جمعیتی بین پنجاه تا هشتاد هزار نفر را تشکیل می‌دهند، هم عصر امروزین در نواحی و مناطق مختلف اندونزی، از جمله جاکارتا، سولاوی، باندونگ و برخی مناطق دیگر، پراکنده هستند و از آشیانه و ربع همگانی معاشرتی و انفرادی مناسبی نیز نسبت به دیگر همکیشان خود در کشورهای تایلند و مالزی برخوردار می‌باشند.

امروزه مذهب شیعه در میان اندیشمندان، دانشگاهیان، تجّار و اقشار مختلف این کشور، اعم از عرب و غیر عرب، سید و غیر سید، پیروانی دارد و اقلیت شیعه در اندونزی با بهره‌گیری از معارف اهل بیت(ع) و تکیه بر وحدت اسلامی، توانسته‌اند زندگی مسالمت‌آمیزی با برادران شافعی مذهب خود در این کشور داشته باشند و از وجهه و عرق مناسبی نیز برخور گردند.

تأثیر آشوب اسلامی ایران

انقلاب اسلامی همراه با نوشته‌های شهید مرتضی مطهری،جعفر سبحانی، علامه طباطبایی و دیگر اندیشمندان شیعی، که به زبان اندونزیایی ترجمه شده‌، به و تفرق راه یافت، به گونه‌ای که پس از سال‌های آزگار نرمی تقوا نسبت به علما و روحانیان، آنان را از نو به علما و فلسفه دانان علوم اسلامی خواستار ساخت و این پدیده مثبت را می‌توان در چند برابر شدن علاقه‌مندی آنان به فراگیری علوم اسلامی بینش رویت کرد.

 

آمار شیعیان

گرچه آزادی دین در قانون اساسی اندونزی آمده است، اما دولت رسماً تنها شش دین را به رسمیت می‌شناسد: اسلام، پروتستان، آیین کاتولیک روم، هندوئیسم، بودیسم و کنفسیوس. اندونزی اگرچه دولتی اسلامی نیست؛ با این حال کشوری است با بیشترین جمعیت مسلمان. بیش از ۸۶/۱ درصد از کل جمعیت اندونزی مسلمان، ۸/۷ درصد مسیحی، ۳ درصد هندو و ۱/۸ درصد نیز به بوداییان و پیروان ادیان دیگر خاص دارد. بیشتر بودایی‌ها در اندونزی معاصر چینیان بومی‌اند. اگرچه اکنون آیین هندو و بودا در اقلیت هستند، با اینحال تأثیرات قابل توجهی بر فرهنگ اندونزیایی گذاشته‌اند. در قرن سیزده اولین دین مستجاب شده از سوی اندونزیایی‌ها تحت تأثیر تجار شمال سوماترا اسلام بوده که در قرن ۱۶ دین مسلط در اندونزی گردید.

بر اساس گزارش‌های رسمی، تعداد شیعیان در کشور اندونزی به چند هزارهزار نفر میرسد. وفور و كمی از شیعیان برای حفظ امنیت و صحت دودمان هایشان، مذهب خود را پنهان نگه می‌دارند. متأسفانه در دهه‌های گذشته، شیعیان در اندونزی با تبعیض‌های شدیدی از جانب دولت این کشور رو‌به‌رو شده‌اند. آمارهای غیر رسمی، هم حاکی از آن است که جمعیت شیعه در اندونزی، در حال حاضر بیش از ده هزارهزار نفر است که نیمی از آن‌ها را شیعیان کاملاً اعتقادی تشکیل میدهند؛ یعنی از نظر اعتقادی مانند یک شیعه ایرانی هستند. به‌علاوه، گرایش به شیعه در اندونزی، روز به روز در حال ازدیاد است؛ تا جایی که نفوذ شیعه در بخش‌های اقتصادی و سیاسی این کشور، کاملاً محسوس است.

با وجود اینکه از شمار شیعیان این کشور اطلاع دقیقی در دست نیست، اما با توجه به برخی شواهد قابل پشتگرمی قدیمی و قرائن زیادی که در جامعه کنونی مسلمانان اندونزی وجود دارد، می‌توان پذیرفت که امروز در تمام جزایر مسکونی اندونزی تعداد زیادی شیعه وجود دارد. در این زمینه سه آمار وجود دارد

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *